'Gedragsverandering van de (niet-)fietser'

Deze themabijeenkomst vond plaats op 21 april 2010. Een uitgebreide samenvatting van deze bijeenkomst kunt u lezen in het gespreksverslag.

Fietsbeleid staat in de belangstelling. We willen immers dat steeds meer mensen gaan fietsen om een stad beter bereikbaar te maken, de gezondheid van individuen te verbeteren en de CO2-uitstoot te verminderen. Maar hoe krijg je mensen op de fiets? Welk gedrag willen we daarvoor veranderen en wie (welke doelgroepen) moeten we aanspreken?

In deze themabijeenkomst hebben wij aspecten uit de gedragswetenschap belicht en gekoppeld aan maatregelen die gemeenten, provincies en regio’s kunnen inzetten om fietsers te verleiden vaker te gaan fietsen.

Toelichting op het programma
‘Eye-openers uit de gedragswetenschap’, door vervoerspsycholoog Gerard Tertoolen (XTNT)
De gedragswetenschap helpt ons te begrijpen hoe mensen hun vervoerwijze kiezen. Binnen het openbaar vervoer is hier al vrij veel onderzoek naar gedaan. Eén van de redenen waarom mensen het OV niet gebruiken, is omdat ze niet begrijpen hoe het systeem werkt. Voor de fiets gaat dit echter niet op: bijna iedereen fietst wel eens en iedereen kent dus het ‘fietssysteem’.

Over het keuzegedrag van fietsers is nog weinig bekend. De keuze voor de fiets verschilt vaak per reismotief: “Ik fiets wel naar de supermarkt, maar als ik naar de sportschool ga, neem ik de auto”. Veel mensen kiezen dus bewust om soms wel en soms niet te fietsen. De vraag is hoe je als overheid (niet-)fietsers kunt verleiden tot meer fietsgebruik.

Gerard gaf in zijn presentatie zijn visie op de beïnvloeding van het keuzegedrag ten gunste van de fiets. Hierbij ging hij in op de aspecten die ten grondslag liggen aan gedrag en afwegingen die een rol spelen bij de keuze voor de fiets. Daarnaast ging hij in op de invloed van toekomstige ontwikkelingen, zoals de rol van de vergrijzing, toename van het aantal allochtonen, krimp en de nieuwe generatie op het gebruik van de fiets.

‘Voorbeelden uit binnen- en buitenland’, door Liset Bergevoet (XTNT)
Liset gaf aan de hand van binnen- en buitenlandse voorbeelden aan welke maatregelen je kunt inzetten om verschillende doelgroepen te verleiden vaker de fiets te gebruiken. Zij legde daarbij een link met de theorieën uit de gedragswetenschap die Gerard in zijn inleiding presenteert. Wanneer je weet waarom mensen op dit moment niet of juist wel fietsen, kun je gericht maatregelen kiezen. Een euro kunnen we maar één keer uitgeven, dus is het belangrijk de meest effectieve maatregelen in te zetten.

Zelf aan de slag in drie discussietafels: de ouders die kinderen naar school brengen, de forens en de centrumbezoeker
Het tweede deel van de middag zijn de deelnemers zelf aan de slag gegaan. We pakten drie doelgroepen bij de kop: de ouders die kinderen naar school brengen, de forens en de centrumbezoeker. Als startpunt kreeg iedere groep een beschrijving van de casus en informatie over de betreffende doelgroep (op basis van onderzoek van onder andere XTNT en Blauw Research). Met de kennis uit de gedragswetenschap en geïnspireerd door de voorbeelden uit binnen- en buitenland probeerden we vervolgens maatregelen op te stellen om deze doelgroepen te verleiden vaker de fiets te gebruiken.